Dichtheid van messing: tabel per legering en gewichtsberekening

Twee offertes, dezelfde tekening, hetzelfde aantal, en toch verschilt het stukgewicht ongeveer twee procent. Niemand heeft zich verrekend: de ene leverancier rekende in CW614N, de andere in loodvrij CW724R. Dichtheid is een eigenschap van de legering, en omdat messing per kilo wordt ingekocht, komt ze in elke prijs terug.

In de werkplaats heet dit vaak het soortelijk gewicht; het getal is hetzelfde als de dichtheid in g/cm³.

Dichtheid per legering: de tabel

Typische waarden uit de datasheet van elke legering (Engels, gelinkt) — gegevens van de Copper Development Association en het Kupferverband (DKI); een bereik toont de gebruikelijke spreiding. Werkelijke staven wijken afhankelijk van de exacte samenstelling een fractie van een procent af.

Het gewicht van een draaideel berekenen

De berekening is altijd dezelfde: massa = volume × dichtheid. Rekent u in centimeters, dan komt het resultaat direct in grammen uit.

• Ronde staaf Ø 10 mm, CW614N: doorsnede π/4 × d² = 78,54 mm². Eén meter heeft daarmee 78,54 cm³ volume; × 8,47 g/cm³ = 665,2 g, dus ongeveer 0,665 kg/m.
• Zeskantstaaf SW 10, CW614N: doorsnede 0,866 × SW² = 86,60 mm²; × 8,47 g/cm³ = 733,5 g, dus ongeveer 0,734 kg/m.
• Afgewerkte pen Ø 10 × 50 mm: volume 3,927 cm³. In CW614N is dat 33,3 g, in loodvrij CW724R 32,5–32,6 g en in aluminium (2,70 g/cm³) slechts 10,6 g.

Voor de materiaalkosten telt niet alleen het eindgewicht, maar het staafverbruik per stuk: de lengte van het deel, de afsteekbreedte en het aandeel van het staafrestant. Voor ronde, zeskante, vierkante en achtkante staven doet onze gewichtscalculator (Engels) het rekenwerk.

Waarom messinglegeringen in dichtheid verschillen

De dichtheid volgt de samenstelling. Lood (11,3 g/cm³) verhoogt haar licht; silicium en een hoger zinkgehalte verlagen haar. Daarom liggen de loodhoudende soorten in de tabel tussen 8,40 en 8,50 g/cm³, terwijl het loodvrije siliciummessing CW724R op 8,28–8,30 g/cm³ ligt. Bij gelijke geometrie is een deel in CW724R dus ongeveer twee procent lichter dan in CW614N. Meer over de legeringskeuze: CW614N of CW617N en loodvrij messing.

Messing vergeleken met andere metalen

Automatenmessing (8,4–8,5 g/cm³) is ongeveer 8 % dichter dan koolstofstaal (7,85 g/cm³), merkbaar lichter dan koper (8,91–8,94 g/cm³) en ongeveer drie keer zo zwaar als aluminium (2,70 g/cm³). Wat dat voor de materiaalkeuze betekent, leest u in onze vergelijkingen messing of aluminium en messing of rvs.

Waar dichtheid bij de inkoop meetelt

• Materiaalkosten: messing wordt per kilo ingekocht; de dichtheid bepaalt mede hoeveel materiaal een deel bindt.
• Vracht: bij dichte, kleine delen wordt de vracht berekend over het werkelijke gewicht, niet over het volume.
• Douane: gewichtsopgaven gaan mee in de douaneaangifte en in de berekening van de rechten.

Eenheden en omrekening

1 g/cm³ = 1 kg/dm³ = 1000 kg/m³. CW614N met 8,47 g/cm³ komt dus overeen met 8470 kg/m³. Voor imperiale eenheden geldt de factor 0,03613: 8,47 g/cm³ ≈ 0,306 lb/in³.

Bronnen

• CEN – EN 12164 / EN 12165: Staven en smeedmateriaal van koper-zinklegeringen; basis van de samenstellingen en toestanden (een dichtheid leggen de normen niet vast).
• Copper Development Association: Legeringsdatabase met dichtheids- en eigenschapswaarden.
• Kupferverband (DKI) – materiaaldatasheets: dichtheid en fysische waarden, bijv. CuZn39Pb3 8,47 g/cm³.
• Brassland – Density of Brass: Dichtheidsreferentie voor 19 legeringen (Engels).
• Brassland – materialenbibliotheek: Datasheets met samenstelling, eigenschappen en normequivalenten (Engels).

Heeft u iets aan onze artikelen? ★ Voeg Brassland toe als voorkeursbron op Google en zie onze artikelen vaker in uw zoekresultaten.

Veelgestelde vragen